اصطلاحات یوگا & اصطلاحات مدیتیشن

اگر به‌تازگی یوگا و مدیتیشن را آغاز کرده و یا درباره‌ی آن خوانده‌اید، احتمالاً با اصطلاحاتی برخورد کرده‌اید که درک دقیق آن‌ها برایتان آسان نبوده است.

آشنایی با اصطلاحات یوگا و درک صحیح اصطلاحات مدیتیشن، نه‌تنها به درک عمیق‌تری از مفاهیم این دو مسیر ذهنی و جسمی کمک می‌کند، بلکه تجربه‌ی شما را از انجام تمرینات، آگاهانه‌تر و مؤثرتر خواهد ساخت.

در ادامه، شما را با رایج‌ترین و مهم‌ترین این واژگان آشنا می‌کنیم.

فهرست مطالب

زبان یوگا

معرفی 41 مورد از پرکاربردترین اصطلاحات یوگا و مدیتیشن

1. یوگا (Yoga)
2. مدیتیشن یا مراقبه (Meditation)
3. یوگی (Yogi) و یوگینی (Yogini)
4. گورو (Guru)
5. آسانا (Asana)
6. مانترا (Mantra)
7. اُم (OM)
8. سات نام (Sat Nam)
9. چنتینگ (Chanting)
10. چاکرا (Chakra)
11. شالا (Sala)
12. پرانا (Prana)
13. نادی (Nadi)
14. باندا (Bandha)
15. پرانایاما (Pranayama)
16. اوجایی (Ujjayi)
17. برهمن (Brahman)
18. آتمن (Atman)
19. سامادهی (Samadhi)
20. سامسارا (Samsara)
21. هاتا (Hatha)
22. یوگا نیدرا (Yoga Nidra)
23. آشتانگا یوگا (Ashtanga Yoga)
24. یین یوگا (Yin Yoga)
25. راجا یوگا (Raja Yoga)
26. کارما یوگا (Karma Yoga)
27. کُندالینی (Kundalini)
28. شانتی (Shanti)
29. یوگا سوتراها (Yoga Sutras)
30. ویپاسانا (Vipassana)
31. دریشتی (Drishti)
32. مودرا (Mudra)
33. ناماسته (Namaste)
34. سوریا ناماسکار (Surya Namaskar)
35. شاواسانا (Shavasana/Savasana)
36. آیورودا (Ayurveda)
37. موکشا (Moksha)
38. آدهو (Adho)
39. آردها (Ardha)
40. مایا (Maya)
41. ودا (Veda)

زبان یوگا

یوگا به زبان سانسکریت (Sanskrit) پایه‌گذاری شده است؛ زبانی باستانی که بیش از ۳۵۰۰ سال قدمت دارد و به‌عنوان زبان متون مقدس هندوئیسم، بودیسم و آیین چین شناخته می‌شود.

واژه‌ی “Sanskrit” از ریشه‌های “sam” (کامل) و “krit” (ساخته‌شده) آمده و به معنی «کاملاً ساخته‌شده» یا «خالص‌شده» است.

سانسکریت نه‌تنها زبان ارتباطی در متون مقدس و عرفانی بوده است، بلکه به‌عنوان زبان ارتعاشی شناخته می‌شود.

در سنت یوگا باور بر این است که هر واژه‌ی سانسکریت، واجد نوعی انرژی و ارتعاش درونی است که بر ذهن و بدن تأثیر می‌گذارد.

به همین دلیل بسیاری از واژگان مانند «اُم» یا «شانتی» نه‌فقط معنا، بلکه تأثیر ارتعاشی دارند.

البته هم اکنون در جهان این زبان مرده است و کسی به این زبان صحبت نمی‌کند ولی همچنان در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود و در آیین‌های مختلف نیز به کار می‌رود.

معرفی 41 مورد از پرکاربردترین اصطلاحات یوگا و مدیتیشن

یوگا و مدیتیشن تنها تمرین‌هایی برای انعطاف بدن یا آرام‌سازی ذهن نیستند؛ آن‌ها زبان و فلسفه‌ای غنی دارند که در هر واژه‌ی آن عمق و معنا نهفته است.

دانستن اصلی‌ترین اصطلاحات یوگا و مدیتیشن، درک تمرینات را چندین برابر افزایش می‌دهد و رابطه‌ای آگاهانه‌تر با این مسیرِ درونی می‌سازد.

در ادامه به برخی از مهم‌ترین اصطلاحات مدیتیشن و یوگا می‌پردازیم:

1- یوگا (Yoga)

یکی از مهم‎ترین اصطلاحات یوگا، خود کلمه یوگا است.

کلمه‌ی «یوگا» از ریشه‌ی سانسکریت “Yuj” گرفته شده که به معنی «یوغ کردن»، «بستن» یا «متحد ساختن» است.

این واژه معمولاً به شکل «اتحاد» ترجمه می‌شود؛ اتحاد بین ذهن، بدن و تنفس!

هدف یوگا ایجاد هماهنگی و یکپارچگی درونی است، به‌گونه‌ای که انسان به تعادل جسمی، آرامش ذهنی و آگاهی عمیق‌تری از خود برسد.

برای آشنایی بیشتر با یوگا و انواع آن، پیشنهاد می‌کنیم مقاله‌ی «یوگا چیست؟» را بخوانید.

2- مدیتیشن یا مراقبه (Meditation)

مدیتیشن چیست؟ مدیتیشن یا مراقبه در زبان سانسکریت به عنوان «دیانا» (Dhyana) شناخته می‌شود و یک تمرین فکری است که در بسیاری از سنت‌های دینی و معنوی برای آرام کردن، تمرکز و تحول ذهن به کار می‌رود.

می‌توان گفت مدیتیشن، اصطلاحی کلی است که به مجموعه‌ای از روش‌ها اشاره دارد که در آن‌ها فرد ذهن خود را آموزش می‌دهد یا آگاهانه به حالتی خاص از هوشیاری وارد می‌شود تا به نوعی آرامش، آگاهی یا رشد درونی دست یابد.

اگر شما هم می‌خواهید به آرامش و رشد فردی برسید، کافی است در کلاس های مدیتیشن MNstudio شرکت کنید.

3- یوگی (Yogi) و یوگینی (Yogini)

در متون کلاسیک سانسکریت، واژه‌ی «یوگی» به‌طور خاص به شاگردان مرد یوگا اشاره دارد و معادل مؤنث آن «یوگینی» است.

بنابراین یوگی و یا یوگینی، به معنای فردی است که در تمرینات یوگا به مهارت و تسلط رسیده است.

یوگی‌ها و یوگینی‌ها، تمرین‌کنندگان آسانا (حرکات فیزیکی) و پرانایاما (کنترل تنفس) هستند. آن‌ها با نگرش روشن‌بینانه و ویژگی خودآگاهی شناخته می‌شوند.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ی این افراد، می‌توانید به مطلب «سبک زندگی یوگی» مراجعه کنید.

4- گورو (Guru)

واژه‌ی «گورو» معمولاً به معنای «مربی» یا «معلم» ترجمه می‌شود؛ اما در فرهنگ یوگا، این واژه معنایی بسیار عمیق‌تر دارد.

در سنت‌های یوگایی، گورو یک راهنمای معنوی مورد اعتماد است و رابطه‌ی شاگرد با گوروی خود، رابطه‌ای مقدس و نزدیک به رابطه با امر الهی تلقی می‌شود.

چنین ارتباطی، برای رسیدن به روشن‌بینی (روشنی درون) بنیادی و حیاتی به شمار می‌آید.

5- آسانا (Asana)

واژه‌ای که امروزه به معنای «حرکات بدنی یوگا» شناخته می‌شود، در اصل به معنی «نشستن با ثبات و آرامش» است.

در متون سنتی، آسانا به وضعیتی گفته می‌شد که بدن در آن آماده برای مراقبه و سکون بود.

در یوگای مدرن، هر وضعیت بدنی یا حرکت در یوگا، نوعی آسانا محسوب می‌شود.

اگر می‌خواهید با انواع مختلفی از آساناها آشنا شوید و تصویر هر حرکت را نیز مشاهده کنید، به مطلب «اسم حرکات یوگا با تصویر» سر بزنید.

6- مانترا (Mantra)

ترکیبی از دو بخش “Man” یعنی ذهن و “tra” یعنی وسیله یا ابزار است.

مانترا عبارتی صوتی، واژه یا ترکیب مقدس است که با تکرار آن ذهن متمرکز و درونی‌تر می‌شود.

معروف‌ترین مانتراها را می‌توانید در قسمت زیر ببینید:

• اُم Om: نماد آفرینش، ارتعاش اولیهٔ کیهان
• شانتی، شانتی، شانتی: دعای صلح در سه سطح (درون، میان انسان‌ها، با جهان)

7- اُم (OM)

«اُم»، آوایی مقدس است که در بسیاری از متون فلسفی باستانی به عنوان صدای جهان هستی شناخته می‌شود؛ صدایی که تمام صداهای دیگر را در خود جای داده است.

در زبان سانسکریت، اُم را «پراناوا» می‌نامند، به معنای «زمزمه کردن»، و آن را صدایی بی‌پایان و ابدی می‌دانند.

هرچند این اصطلاح ریشه در فرهنگ هند و مذاهبی مانند هندوئیسم، بودیسم و جینیسم دارد، اما تکرار «اُم» امری کاملاً معنوی است که فراتر از دین و فرهنگ عمل می‌کند و همه‌ی تعاریف و تفاسیر ممکن از خداوند (یا برهمن) را در برمی‌گیرد.

آوای اُم به شیوه‌های گوناگونی در تمرین یوگا و مدیتیشن کاربرد دارد:

• نماد فلسفه‌ی یوگا: نماد اُم (ॐ) اغلب روی دیوار استودیوهای یوگا، زیراندازها و گردنبندها دیده می‌شود.
• اتصال با وحدت هستی: در آغاز یا پایان کلاس یوگا، اُم به‌صورت گروهی یا فردی و هماهنگ با تنفس آگاهانه تکرار می‌شود.
• عمق‌بخشی به مراقبه: تمرکز بر چشم سوم (چاکرای پیشانی) همراه با تکرار اُم، به تعمیق تجربه‌ی مدیتیشن کمک می‌کند.
• ایجاد هماهنگی در بدن: ارتعاشات صوتی اُم باعث آرام‌سازی و متعادل‌سازی سیستم عصبی می‌شوند.
• ساخت مانتراهای پیچیده‌تر: اُم پایه‌ای برای مانتراهای دیگر نیز هست؛ مانند «اُم مانی پَدمه هوم» که در بودیسم استفاده می‌شود. «مانی» یعنی گوهر، «پدمه» گل نیلوفر و «هوم» نشانه‌ای از روشنگری و آگاهی است.

اگر می‌خواهید با سایر مانتراها نیز آشنا شوید، مقاله‌ی «مانترا چیست؟» را از دست ندهید.

8- سات نام (Sat Nam)

سات نام، یکی از مانتراهای رایج در یوگاست و از زبان پنجابی و سانسکریت گرفته شده است.

این واژه از ترکیب دو بخش “Sat” به معنای «حقیقت»، «راستی» یا «واقعیت هستی» و “Nam” به معنای «نام» یا «هویت» تشکیل شده است.

بنابراین می‎توان آن را به صورت «نام حقیقی»، «هویت واقعی» یا «نام خداوند، حقیقت است» ترجمه کرد.

با تکرار این مانترا، با ریتم اصلی و اصیل یوگا همراه خواهید شد.

مانترای «سات نام» به عنوان عنصری بنیادی در یوگای کندالینی عمل می‌کند و از طریق ذکر و تمرین‌های مراقبه‌ای به دستیابی به تعادل بین ذهن، بدن و روح می‌پردازد.

ما نیز در MNstudio، کلاس‌های آنلاین و آفلاین مدیتیشن را با این مانترا شروع می‌کنیم.

9- چنتینگ (Chanting)

چنتینگ به معنای تکرار آگاهانه و ریتمیک واژه‌ها یا عبارات مقدس است که اغلب در قالب مانترا صورت می‌گیرد.

این عمل، هم در سنت‌های ودایی و یوگایی و هم در آیین‌های بودایی، ابزاری قوی برای آرام‌سازی ذهن، تمرکز حواس و تقویت بُعد درونی فرد محسوب می‌شود.

نقش چنتینگ یا دعا کردن در یوگا، تنها ایجاد تمرکز نیست، بلکه ارتعاشات صوتی آن تأثیری مستقیم بر سیستم عصبی دارد.

همچنین چنتینگ می‌تواند ذهن را از افکار پراکنده پاک و آمادگی لازم برای ورود به مراقبه‌ی عمیق‌تر را فراهم کند.

10- چاکرا (Chakra)

در سانسکریت به معنای «چرخ» یا «دایره» است.

چاکراها، مراکز انرژی در بدن غیر فیزیکی هستند که هفت مورد اصلی آن‌ها در امتداد ستون فقرات قرار دارند.

این چاکراها به‌عنوان نقاطی شناخته می‌شوند که انرژی در آن‌ها جریان می‌یابد و تأثیر زیادی بر سلامتی جسمی و روحی دارند.

در بدن انسان، تعداد زیادی چاکرا وجود دارد که هفت چاکرا از باقی چاکراها مهم‌تر و معروف‌تر هستند که هرکدام در یک نقطه خاص قرار دارند و نام‌های سانسکریت آن‌ها در پرانتز آمده است:

• چاکرای ریشه یا مولادهارا (Muladhara) – در پایه‌ی ستون فقرات
• چاکرای خاجی یا سوادیستانا (Svadhisthana) – در ناحیه‌ی پایین شکم
• چاکرای خورشیدی یا مانیپورا (Manipura) – در ناحیه‌ی بالای شکم
• چاکرای قلب یا آناهاتا (Anahata) – در مرکز سینه
• چاکرای گلو یا ویشودا (Vishuddha) – در ناحیه‌ی گلو
• چاکرای چشم سوم یا آجنا (Ajna) – در پیشانی، بین ابروها
• چاکرای تاج یا ساهاسرارا (Sahasrara) – در بالای سر

اما اگر می‌خواهید در این باره بیشتر بدانید، حتماً مطلب «چاکرا چیست و چگونه باز میشود؟» را هم مطالعه کنید.

11- شالا (Sala)

واژه‌ی «شالا» در زبان سانسکریت به معنای خانه، سرپناه یا محل اقامت است.

در سنت یوگا، یوگا شالا (Yoga Śālā) به فضایی فیزیکی گفته می‌شود که به‌طور ویژه برای تمرین یوگا، مدیتیشن و گاه آموزش‌های مرتبط با فلسفه‌ی یوگا طراحی شده است.

12- پرانا (Prana)

پرانا واژه‌ای سانسکریت به معنای «انرژی حیات» است؛ یک انرژی‌ نامرئی که در همه‌ی موجودات زنده جریان دارد و پایه‌ی زندگی، تنفس و آگاهی است.

جریان متعادل پرانا، هماهنگی شگفت‌انگیزی بین ذهن، بدن و روح ایجاد می‌کند و ظرفیت فوق‌العاده‌ای برای خلاقیت و زندگی پُر‌انرژی در ما آزاد می‌سازد.

اما پرانا در یوگا چه نقشی دارد؟

در یوگا، پرانا نیرویی است که ذهن، بدن و روح را به هم متصل می‌کند.

تمرین‌هایی مثل «پرانایاما» (تنفس آگاهانه) به کنترل و افزایش این انرژی کمک می‌کنند و باعث تعادل درونی، تمرکز ذهنی و افزایش انرژی می‌شوند.

13- نادی (Nadi)

«نادی»ها، کانال‌های انرژی در بدن غیر فیزیکی هستند که «پرانا» یا نیروی حیاتی در آن‌ها جریان دارد.

گفته می‌شود در بدن انسان ۷۲٬۰۰۰ نادی وجود دارد.

14- باندا (Bandha)

باندا، به معنی «قفل انرژی» یا «انقباض کنترل‌شده» در نقاط خاصی از بدن برای هدایت انرژی به درون است.

بانداها به تمرکز انرژی، تحریک نادی‌ها و ارتقاء سطح آگاهی کمک می‌کنند.

سه باندای اصلی در بدن وجود دارد که عبارت‌اند از:

• مولاباندا: قفل پایه (عضلات کف لگن)
• اوده‌یانا باندا: قفل شکم، کشیدن شکم به داخل و بالا
• جالاندارا باندا: قفل گردن، چسباندن چانه به گودی گردن

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ی بانداها، مطلب «انواع باندا» را از دست ندهید.

15- پرانایاما (Pranayama)

پرانایاما در یوگا، یکی از ارکان مهم به شمار می‌رود.

این واژه از دو بخش “Prana” به معنی نیروی حیاتی یا انرژی زیستی و “ayama” به معنی کنترل یا گسترش تشکیل شده است.

پرانایاما یعنی تنظیم آگاهانه‌ی جریان تنفس برای کنترل انرژی درونی و معمولاً همراه با یوگا تمرین می‌شود.

در باورهای یوگی، این‌طور پنداشته می‌شود که با تمرین پرانایاما می‌توان نیروی درونی یا همان «پرانا» را کنترل کرد.

همچنین باور بر این است که تنفس قدرتمند در پرانایاما به پاک‌سازی بدن نیز کمک می‌کند.

16- اوجایی (Ujjayi)

تنفس اوجایی در یوگا، یک نوع تمرین تنفسی یا پرانایاما است که معمولاً در تمرینات یوگا استفاده می‌شود.

واژه سانسکریت اوجایی ممکن است به معنای «کسی که پیروز است» ترجمه شود.

نفس اوجایی همچنین به «نفس پیروزمند»، «نفس (مار) کبری» یا «نفس اقیانوسی» معروف است، به دلیل صدایی که در هنگام دم و بازدمِ این نفس از فرد شنیده می‌شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ی سایر تنفس‌ها و فواید و نحوه‌ی انجام هر یک از آن‌ها، کافی است مطلب «انواع تنفس در یوگا» را مطالعه کنید.

17- برهمن (Brahman)

برهمن یک واژه‌ی سانسکریت است که به بالاترین اصل جهانی یا همان واقعیت نهایی و مطلق اشاره دارد.

در زبان سانسکریت، برهمن به‌صورت “Satyam jnanam anantam brahma” تعریف می‌شود، که می‌توان آن را به «آنچه تغییر نمی‌کند»، «دانش» و «بی‌نهایت» ترجمه کرد.

کلمه‌ی برهمن از ریشه‌ی سانسکریت “Brh” به معنای «رشد کردن یا گسترش یافتن» گرفته شده است.

برهمن هم به آنچه رشد می‌کند و هم به آنچه باعث رشد دیگر چیزها می‌شود، اشاره دارد.

برهمن منبع ابدی و همه‌جا حاضرِ هر آن چیزی است که در جهان وجود دارد و بنابراین در همه‌چیز حضور دارد: در هر انسان، هر مولکول و هر اتم.

در زمینه‌ی یوگا، برهمن مفهومی است که یوگی تلاش می‌کند از طریق تمرین‌های معنوی مانند آساناها، پرانایاما، مانتراها و مدیتیشن به درک آن برسد.

18- آتمن (Atman)

در زبان سانسکریت، واژه‌ی آتمن (Atman) به معنای «خود حقیقی» یا «روح» است و فراتر از خود ساختگی یا ایگو “Ego” یا است.

این واژه به بخش حقیقی و تغییرناپذیر وجود انسان اشاره دارد؛ بخشی که فراتر از ذهن، بدن یا هویت‌های ظاهری است.

در سنت یوگا، باور بر این است که آتمن در همه موجودات زنده وجود دارد، اما بسیاری به دلیل ناآگاهی یا توهم، آن را درک نمی‌کنند.

شناخت آتمن یا خودِ حقیقی، هدف نهایی بسیاری از تمرین‌های معنوی از جمله یوگاست.

تمرین‌هایی مانند مدیتیشن و تنفس آگاهانه به فرد کمک می‌کنند تا به آگاهی از آتمن برسد و به رهایی از رنج و سردرگمی دست یابد.

در این حالت، ذهن از نگرانی‌ها و نادانی رها می‌شود و آگاهی خالص به خودِ واقعی‌اش وصل می‌شود.

19- سامادهی (Samadhi)

این واژه از چندین ریشه سانسکریت مشتق شده است که “Sam” به معنای «با هم» یا «کاملاً»، “a” به معنای «به سمت» و “dhi” به معنای «قرار دادن» است و می‌توان سامادهی را «خوشبختی»، «رهایی» و یا «روشنگری» ترجمه کرد.

در هندوئیسم و بودیسم، سامادهی به‌عنوان اوج تمام فعالیت‌های روحانی و فکری شناخته می‌شود و پیش‌نیازی برای رسیدن به سامسارا است.

در یوگا، این مرحله‌ی نهایی زمانی رخ می‌دهد که آگاهی فردی و آگاهی جهانی در هم ادغام می‌شوند.

این تجربه، یک نوع غوطه‌وری کامل در مدیتیشن است که فرد پس از عبور از مراحل مقدماتی مسیر هشت‌گانه پاتانجلی به آن می‌رسد.

در این مرحله تمرین‌کننده به خودشناسی کامل دست پیدا می‌کند و به اتصال نهایی با وجود الهی می‌رسد.

20- سامسارا (Samsara)

شاید یکی از پایه‌ای‌ترین اصطلاحات یوگا، سامسارا باشد.

واژه‌ی سانسکریت سامسارا به معنای «سرگردانی» یا «سرگردانی بی‌هدف» است.

سامسارا مفهومی است که به تناسخ یا زندگی چرخشی اشاره دارد؛ حالتی که در آن روح یا نفس فردی در چرخه‌ای بی‌پایان از تولد، مرگ و تولد دوباره گرفتار شده است.

در سنت‌های هندو و یوگا، سامسارا سفر آتمن است (آگاهی ناب از خویشتن جهانی) که از بدن‌ها، قلمروها و حالات مختلف هستی عبور می‌کند.

یوگی‌ها بر این باورند که روح بارها و بارها تناسخ می‌یابد، مگر اینکه به موکشا (رهایی) دست یابد.

اگر می‌خواهید درباره‌ی این چرخه بیشتر بدانید، حتماً به مطلب «سامسارا چیست؟» سر بزنید.

21- هاتا (Hatha)

هاتا یوگا به عنوان یوگای جسمانی شناخته می‌شود.

در زبان سانسکریت، «ها» نماد خورشید و «تا» نماد ماه است.

هاتا سبک پایه یوگاست که پایه‌ و اساس بسیاری از سبک‌های دیگر را تشکیل می‌دهد و اغلب برای توصیف کلاس‌هایی با ریتم آهسته و بدون حرکات پیوسته به کار می‌رود.

اگر می‌خواهید درباره‌ی این سبک بیشتر بدانید، کافی است مطلب «سبک هاتا یوگا چیست؟» را مطالعه کنید.

22- یوگا نیدرا (Yoga Nidra)

یوگا نیدرا که با نام‌هایی مانند «خواب یوگی» یا «آرامش عمیق و طبیعی» نیز شناخته می‌شود و حالتی آگاهانه میان بیداری و خواب است.

این تمرین، فرد را به وضعیتی از آرامش هماهنگ و عمیق دعوت می‌کند.

در این حالت ما می‌توانیم شفا یابیم، بازسازی شویم و به عمیق‌ترین بخش وجود خود که آگاه، پذیرنده و بیدار است، دست پیدا کنیم.

23- آشتانگا یوگا (Ashtanga Yoga)

واژه‌ی «آشتانگا» از دو کلمه‌ی سانسکریت «آشتا» به معنای «هشت» و «آنگا» به معنای «اندام» یا «بخش» تشکیل شده است.

آشتانگا یوگا ریشه در یکی از متون کهن دارد که توسط حکیم پاتانجلی نگاشته شده و در آن، مسیر یوگا در قالب هشت مرحله‌ی منظم زیر برای رشد درونی و رهایی ترسیم شده است:

• یاما (اخلاق اجتماعی)
• نیاما (نظم شخصی)
• آسانا (وضعیت بدنی)
• پرانایاما (تنفس آگاهانه)
• پراتیاهارا (کنترل حواس)
• دهارانا (تمرکز)
• دیانا (مدیتیشن)
• سامادهی (یکی شدن با آگاهی ناب)

اگر می‌خواهید درباره‌ی این مراحل بیشتر بدانید، مطلب «مراحل هشتگانه یوگا» را مطالعه کنید.

از طرفی آشتانگا یوگا به عنوان یک سبک تمرینی پویا نیز شناخته می‌شود که ترتیب حرکات در آن ثابت و مشخص است.

این سبک از یوگا به دلیل پویا بودن برای کاهش وزن و لاغری بسیار مفید است و اگر در فکر کم کردن وزن و تناسب اندام هستید، می‌توانید در دوره آشتانگا یوگا MNstudio شرکت کنید.

24- یین یوگا (Yin Yoga)

واژه‌ی «یین» برگرفته از فلسفه‌ی چین باستان است و به جنبه‌های آرام، زنانه، درونی و پذیرنده‌ی انرژی اشاره دارد.

یین یوگا، سبکی آرام و غیرفعال از یوگاست که بر حرکات آهسته، کشش‌های عمیق و نگه‌داشتن طولانی‌مدت پوزیشن‌ها تمرکز دارد.

این سبک با هدف تأثیرگذاری بر بافت‌های همبند، مفاصل و افزایش جریان انرژی «چی» (Qi) انجام می‌شود؛ مفهومی در طب سنتی چینی که به نیروی حیاتی بدن اشاره دارد.

برای بهره‌ بردن از فواید این سبک، می‌توانید به کلاس‌ یین یوگا در MNstudio بپیوندید.

25- راجا یوگا (Raja Yoga)

در زبان سانسکریت، کلمه‌ی «راجا» به معنای پادشاه، رئیس یا سلطنتی است.

بنابراین راجا یوگا به عنوان بهترین مسیر برای رسیدن به بالاترین حالت یوگا یعنی سامادهی (روشنگری) در نظر گرفته می‌شود.

این اصطلاح به هدف نهایی یوگا و تمرینات مدیتیشن استفاده‌شده برای دستیابی به این هدف اشاره دارد.

همچنین یوگای راجا به‌عنوان پادشاه یوگاها در نظر گرفته می‌شود، زیرا یکی از دشوارترین و چالش‌برانگیزترین مسیرهای روحانی است.

26- کارما یوگا (Karma Yoga)

واژه‌ی کارما از زبان سانسکریت گرفته شده و به معنای «عمل» است.

در سنت‌های هندو و بودایی، کارما به مجموع اعمال انسان در زندگی‌های گذشته، حال و آینده اشاره دارد.

در یوگا، کارما به عنوان مسیر عمل یا خدمت بی‌چشم‌داشت به دیگران شناخته می‌شود.

درواقع کارما یوگا، یکی از چهار مسیر اصلی یوگا، بر پایه‌ی عمل آگاهانه بدون وابستگی به نتیجه است.

در این مسیر، فرد همه‌ی کارهای خود را چه کوچک و روزمره، چه بزرگ و تأثیرگذار، با نیت خالص، آگاهی کامل و بدون انتظار پاداش انجام می‌دهد.

هدف از این نوع عمل، رهایی ذهن از خودمحوری و تربیت درونی از طریق خدمت بی‌قیدوشرط به دیگران است.

در متن مقدس بهاگاواد گیتا (یکی از مهم‌ترین و مقدس‌ترین متون فلسفی و دینی در آیین هندو است. نام آن به معنای «سرود پروردگار» یا «آواز خدا» است.)، کارما یوگا به‌عنوان راهی برای رسیدن به سکون ذهن و آگاهی مطلق معرفی شده است.

عمل، در این دیدگاه، نه برای سود فردی بلکه به‌عنوان یک ابزار معنوی تلقی می‌شود.

برای مثال در شالاهای یوگا، شاگردان در ازای تمرینی که انجام می‌دهند، یک وظیفه‌ای را برای مدتی بر عهده می‌گیرند مانند تمیز کردن شالا یا خریدن گل برای آن!

27- کُندالینی (Kundalini)

کندالینی، نوعی انرژی بالقوه‌ی درونی است که در پایه‌ی ستون فقرات خفته است.

در سنت یوگا گفته می‌شود که با انجام تمرینات خاص، این انرژی بیدار می‌شود و از طریق چاکراها به بالا صعود می‌کند، تا فرد به آگاهی کیهانی یا سامادهی برسد.

اگر می‌خواهید این انرژی را درون خود بیدار کنید، پیشنهاد می‌کنیم مطلب «کندالینی چیست؟» را مطالعه کنید.

28- شانتی (Shanti)

شانتی یک واژه‌ی سانسکریت به معنای «صلح» است. در آیین‌های هندو و بودایی، این واژه معمولاً سه بار پشت سر هم گفته می‌شود تا نشان‌دهنده‌ی صلح در سه بُعدِ جسم، ذهن و روح باشد.

در یوگا، مانترای معروف «اوم شانتی شانتی شانتی» اغلب در پایان تمرین خوانده می‌شود تا حس آرامش و سکون درونی تقویت شود.

همچنین در مراسم‌های مذهبی هندو یا بودایی، از این مانترا برای دعا و طلب آرامش برای همه‌ی حضار استفاده می‌شود.

در فرهنگ هند، عبارت «اوم شانتی» گاهی هنگام سلام یا خداحافظی هم گفته می‌شود، درست مانند واژه‌ی «ناماسته»!

در این حالت، می‌توان آن را به معنی «درود بر تو» یا «سلام و صلح بر تو» ترجمه کرد.

همچنین در مدیتیشن، تکرار اوم شانتی می‌تواند به تمرکز ذهن و آرام‌سازی افکار کمک کند و ما را بیشتر به لحظه‌ی حال بیاورد.

البته «شانتی» فقط یک واژه‌ی مقدس در مانتراها و مراقبه‌ها نیست، بلکه در قالب یک سبک یوگا هم وجود دارد.

شانتی یوگا (Shanti Yoga) رویکردی جامع به یوگاست که با ترکیب حرکات بدنی، تمرینات تنفسی، مدیتیشن، آیورودا (طب سنتی هند) و تکنیک‌های درمانی دیگر، به بازسازی ذهن و جسم کمک می‌کند.

هدف این روش، رساندن فرد به آرامش درونی، خود مراقبتی و کیفیت بهتر زندگی است.

اگر می‌خواهید بیشتر درباره‌ی این سبک بدانید، مطلب «انواع سبک یوگا» را مطالعه کنید.

29- یوگا سوتراها (Yoga Sutras)

یوگا سوتراها یا سوتراهای بودا مجموعه‌ای از سوتراها (آیات کوتاه) هستند که فلسفه‌ی یوگا و روش‌های عملی آن را توصیف می‌کنند.

این مجموعه توسط حکیم پاتانجلی نوشته شده است و بسیاری از افراد از آن به‌عنوان منبعی برای راهنمایی و هدایت در زندگی روزمره استفاده می‌کنند.

یوگا سوتراها برای بسیاری از تمرین‌کنندگان، بخش اساسی از تمرین یوگا به‌ شمار می‌روند.

افراد ممکن است در طول تمرینات خود، این سوتراها را به زبان سانسکریت تکرار یا مدیتیشن کنند و همچنین از آن‌ها به‌عنوان دستورالعملی برای سبک زندگی روزانه بهره ببرند.

سوتراها کوتاه و آسان‌ برای حفظ کردن هستند و همین باعث می‌شود بتوان در هر زمان به آن‌ها رجوع کرد.

30- ویپاسانا (Vipassana)

ویپاسانا به این معنی است: «دیدن واقعیت، همان‌گونه که وجود دارد» و یکی از کهن‌ترین روش‌های مدیتیشن در هند به شمار می‌رود.

این تکنیک اغلب در دوره‌های 10 ‌روزه آموزش داده می‌شود؛ در این دوره‌ها، شرکت‌کنندگان اصول پایه‌ای این روش را می‌آموزند و با هدایت معلمان مجرب تمرین می‌کنند.

ویپاسانا سفری به درون برای کشف خویشتن است و فرصتی فراهم می‌کند تا فرد، حقیقت تعالیم کهن را به‌طور مستقیم تجربه کند.

هدف این تمرین، پاک‌سازی کامل ذهن، پرورش ارزش‌هایی مانند شفقت، تعادل ذهنی و افزایش همدلی است.

اصل اساسی ویپاسانا این است که تمام آلودگی‌های ذهنی از ناآگاهی نسبت به واقعیت سرچشمه می‌گیرند.

این ناآگاهی، ریشه‌ی تمامی رنج‌هاست و ویپاسانا راهی برای زدودن این ناآگاهی از طریق بینش و درک عمیق نسبت به ماهیت واقعی زندگی است.

31- دریشتی (Drishti)

دریشتی به معنای تمرکز نگاه در هنگام تمرین یوگا یا مدیتیشن است.

این تکنیک کمک می‌کند تا ذهن آرام و تمرکز در حالت‌های بدنی، به‌ویژه وضعیت‌های تعادلی، حفظ شود.

32- مودرا (Mudra)

مودرا، یک وضعیت یا حرکت خاص دست است که برای کمک به تمرکز، افزایش توجه و ایجاد ارتباط عمیق‌تر با خود در حین تمرین مدیتیشن و آسانا استفاده می‌شود.

رایج‌ترین مودراها عبارت‌اند از:

• آنجالی مودرا (قرار دادن کف دو دست به‌هم‌چسبیده در مقابل قلب)
• جنیانا مودرا (برخورد نوک انگشت اشاره و شست برای تشکیل یک دایره، در حالی که سه انگشت دیگر به سمت بیرون کشیده شده‌اند)

اگر می‌خواهید با سایر مودراها آشنا شوید، مطلب «انواع مودرا» را مطالعه کنید.

33- ناماسته (Namaste)

به ‌طور کلی به معنی «نوری که در من است به نوری که در توست تعظیم می‌کند» و معمولاً در پایان کلاس یوگا گفته می‌شود، همراه با خم کردن سر و قرار دادن کف دست‌ها به‌هم‌چسبیده در مقابل قلب.

ناماسته یکی از اصطلاحات معروف در یوگا و نمادی از احترام، یگانگی و اتصال معنوی است.

در یوگا، ناماسته نشان‌دهنده‌ی پذیرش و احترام به وجود الهی در دیگران است.

این عبارت از دیدگاه معنوی به ما یادآوری می‌کند که زیر لایه‌های ظاهری که ما را از یکدیگر متفاوت می‌کند، همه ما از یک ماده مشترک ساخته شده‌ایم.

این سلام سنتی علاوه بر یوگا، در فرهنگ‌های مختلف هند و نپال نیز به‌عنوان نشانه‌ای از احترام بین افراد استفاده می‌شود.

گفتن ناماسته نه‌تنها احترام به دیگران است، بلکه فرصتی است برای دیدن دیگران با چشم محبت و آگاهی، به جای قضاوت از دیدگاه ایگو!

34- سوریا ناماسکار (Surya Namaskar)

سوریا ناماسکار، نام سانسکریت برای یک توالی خاص از دوازده آسانای یوگا است که در زبان انگلیسی با عنوان “Sun Salutation” یا «درود بر خورشید» شناخته می‌شود.

این تمرین یکی از شناخته‌شده‌ترین حرکات یوگا است و در سبک‌های مختلفی مانند هاتا، وینیاسا و آشتانگا استفاده می‌شود.

این اصطلاح از دو واژه‌ی سانسکریت گرفته شده است: “Surya” به معنای «خورشید» و “namaskar” به معنای «درود» یا «سلام».

اگر می‌خواهید درباره‌ی این تمرین بیشتر بدانید، مطلب «سلام بر خورشید در یوگا» را مطالعه کنید.

35- شاواسانا (Shavasana/Savasana)

واژه شاواسانا از دو ریشه‌ی سانسکریت گرفته شده: “Shava” به معنای «جسد» و “asana” به معنای «وضعیت» یا «نشست»!

در حقیقت شاواسانا (Savasana یا Shavasana) نام سانسکریت یکی از وضعیت‌های ترمیمی مهم در یوگا است.

این آسانا بخش کلیدی تمرین‌های یوگاست که در بیشتر سبک‌ها، به‌ویژه در پایان یک توالی تمرین، برای آرام‌سازی و یکپارچه‌سازی بدن و ذهن استفاده می‌شود.

برای اینکه درباره‌ی این اصطلاح و درواقع این حرکت در یوگا بیشتر بدانید، کافی است مطلب «شاواسانا چیست؟» را مطالعه کنید.

36- آیورودا (Ayurveda)

آیورودا یک سیستم سنتی پزشکی هندی است که بیش از ۳۰۰۰ سال قدمت دارد.

نام آن از واژه‌های سانسکریت «آیور» (ayur) به ‌معنای «زندگی» و «ودا» (veda) به‌ معنای «دانش» یا «علم» گرفته شده است؛ بنابراین، آیورودا به ‌معنای «دانش زندگی» است.

یا برای درک بهتر، می‌توان گفت که آیورودا همان طب سنتی هندی است ولی پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات کامل‌تر در این باره، مطلب «آیورودا چیست؟» را مطالعه کنید.

37- موکشا (Moksha)

موکشا یا موکتی، مفهومی مرکزی در فلسفه‌ی هند است. واژه‌ی موکشا در سانسکریت به معنای «رهایی، آزادی، رستگاری یا سرور مطلق» است.

موکشا حالتی از نبود خودِ کاذب (ایگو) است و نهایت هدف تمرین یوگا به شمار می‌رود.

وقتی یوگا تمرین می‌کنیم، درواقع در حال تلاش برای رهایی از بندهای ایگوی خود هستیم.

داریم یاد می‌گیریم که دانسته‌های سطحی خود را رها کنیم و به درک عمیق‌تری از حقیقت وجود خود دست یابیم.

38- آدهو (Adho)

“Adho”، یک واژه‌ی سانسکریت است که از واژه‌ی “Adhas” گرفته شده و به معنای «پایین» یا «به سمت پایین» است.

این واژه معمولاً در نام برخی از وضعیت‌های یوگا که شامل حرکت به سمت پایین هستند به کار می‌رود.

مثلاً در “Adho mukha svanasana” (حرکت سگ سر پایین) که یکی از معروف‌ترین وضعیت‌های یوگا است، این واژه به چشم می‌خورد.

39- آردها (Ardha)

“Ardha”، یک واژه‌ی سانسکریت به معنای «نیمه» یا «نصف» است.

این واژه در نام برخی از وضعیت‌های یوگا به کار می‌رود که نسخه‌ی ساده‌تر یا میانیِ وضعیت کامل خود هستند؛ مانند آردها ماتسیندراسانا (Ardha matsyendrasana) که یک وضعیت میانی از ماتسیندراسانا (Matsyendrasana) است.

وضعیت‌هایی که در نام آن‌ها واژه‌ی “Ardha” وجود دارد، معمولاً برای تمرین‌کنندگان مبتدی مناسب‌ هستند و می‌توانند به‌تدریج به نسخه‌ی کامل آن وضعیت‌ها برسند.

40- مایا (Maya)

مایا به معنای «توهم» یا «پندار» است؛ توهمی که جهان را همان‌گونه که از طریق حواس پنج‌گانه (بینایی، شنوایی، لامسه، چشایی و بویایی) درک می‌کنیم واقعی جلوه می‌دهد.

درواقع مایا، بازتاب واقعیتی ظاهری از دنیای مادی است.

در یوگا، مایا به کل دنیای مادی و تمام عوامل حواس‌پرتی اشاره دارد. فرد از طریق مراقبه‌ی یوگی به ورای مایا می‌رود و به روشن‌بینی و حقیقت دست می‌یابد.

41- ودا (Veda)

واژه‌ی «ودا» (Veda) در زبان سانسکریت از ریشه‌ی “Vid” به معنای «دانستن» گرفته شده است؛ بنابراین، “Veda” به معنی «دانش» یا «حکمت» است.

وداها کهن‌ترین متون مقدس آیین هندو هستند و بسیاری آن‌ها را معتبرترین و اصلی‌ترین متون این آیین می‌دانند.

این متون همچنین قدیمی‌ترین منابع شناخته‌شده‌ای هستند که آموزش‌های یوگا را در خود جای داده‌اند.

وداها به زبان سانسکریت نوشته شده‌اند و ریشه در هند باستان دارند.

مجموعه‌ی وداها از چهار کتاب تشکیل شده که به آن‌ها «متون ودایی» گفته می‌شود.

اگرچه این متون هزاران سال پیش به نگارش درآمده‌اند، اما باور بر این است که محتوای آن‌ها از زمان‌هایی بسیار دورتر، به‌صورت شفاهی و نسل به نسل منتقل شده‌اند.

اطلاعات کمی درباره نویسندگان این متون در دست است.

درواقع هندوها باور دارند که وداها بی‌نویسنده یا غیرانسانی‌اند و این آموزه‌ها از طریق الهام الهی به حکیمان باستانی (ریشی‌ها) منتقل شده‌اند.

یوگایی که از این متون سرچشمه می‌گیرد، «یوگای ودایی» نامیده می‌شود.

اگر به دنیای یوگا و متون باستانی‌اش علاقه‌مندید، پیشنهاد می‌کنیم سری به مطلب «تاریخچه ورزش یوگا» بزنید.

جمع‌بندی: از اصطلاحات تا درک بهتر مسیر یوگا

در مسیر آشنایی با یوگا و مدیتیشن، دانستن اصطلاحات آن‌ها فقط یک موضوع جانبی نیست، بلکه بخش مهمی از درک صحیح این تمرین‌هاست.

وقتی معنای واژه‌هایی را که مدام در کلاس‌ها یا کتاب‌ها می‌شنوید بدانید، نه‌تنها راحت‌تر با مفاهیم ارتباط برقرار می‌کنید، بلکه کیفیت تمرینتان هم به‌طور چشمگیری افزایش پیدا می‌کند.

پس اگر تا امروز فقط حرکات یا تکنیک‌ها را انجام می‌دادید، حالا وقت آن است که اصطلاحات یوگا و مدیتیشن را هم بشناسید و تمرین‌هایتان را عمیق‌تر و هدفمندتر ادامه دهید.

اگر هم دوست دارید یوگا را زیر نظر مربی حرفه‌ای تجربه کنید، می‌توانید همین حالا در کلاس یوگا آنلاین MNstudio ثبت‌نام کنید.